تعاریف کمیت های روشنایی

 

دمای رنگ (Color Temperature

دمای رنگ عددی است که بر حسب کلوین بیان می‌شود و به نوعی بیان کننده رنگ نور خروجی می‌باشد.

هر چه این عدد بالاتر باشد رنگ نور بیشتر به محدوده رنگهای سرد و سفید نزدیک است .

هر چه این عدد کوچکتر باشد رنگ نور به محدوده رنگهای گرم (نظیر رنگ نور ناشی از لامپهای التهابی) نزدیکتر است.

نوع رنگ نور

دمای متوسط رنگ بر حسب کلوین

نور روز Daylight

6500 - 5400

سفید سرد CoolWhite

4000

سفید White

3500

سفید گرم WarmWhite

2700 - 3000

 

شاخص تفکیک رنگ  ( Color Rendering Index)

چنانچه نمود اشیا را زیر نور خورشید به عنوان مبنا مد نظر قرار دهیم، این شاخص نشان می‌دهد که اشیا زیر نور منتشر شده توسط لامپ تا چه اندازه به رنگ واقعی نمایش داده می‌شود.

CRI در مورد لامپها عددی بین 20 تا 100 است و هر چه این عدد بالاتر باشد نمود رنگ واقعی تر است. دلیل اصلی نمود رنگ مطلوب توسط نور یک لامپ، کامل بودن طیف نور آن است. به عنوان مثال زمانی که در طیف نور منتشر شده از یک لامپ، ‌رنگ قرمز، موجود نباشد، کلیه اجسام قرمز رنگ (یا دارای قسمتهای قرمز)، با رنگ صحیح خود نشان داده نخواهد شد.

بنابراین برای جاهایی که نمایش واقعی رنگ اهمیت زیادی دارد نظیر صنایع نساجی، اتاق رنگ صنایع خودروسازی، اتاق گریم و آرایش و… استفاده از لامپ هایی با شاخص تفکیک رنگ بالا توصیه می‌شود.

 

توان نوری (شار نوری)

کل نور خارج شده از یک منبع نوری در واحد زمان در تمام جهات فضا را توان نوری (Luminous Flux) می‌گویند.

واحد توان نوری “لومن” می‌باشد و با Lm نشان داده می‌شود. توان نوری جزو مشخصات هر لامپ است و توسط شرکتهای سازنده لامپ در کاتالوگ محصولات درج می‌شود. بدیهی است هر چه توان نوری یک لامپ بیشتر باشد لامپ پر نورتر است.

 

شدت روشنایی 

مقدار شار نوری که به واحد سطح می‌رسد را شدت روشنایی می‌گویند و با E نشان می‌دهند. واحد شدت روشنایی لوکس است. در انجام محاسبات روشنایی ابتدا مقدار شدت روشنایی متوسط مورد نیاز در محیط با توجه به جداول استاندارد (مبحث 13) مشخص می‌گردد و براساس شدت روشنایی مورد نیاز و با توجه به نوع لامپ و چراغ انتخاب شده، محاسبات بعدی روشنایی انجام می‌گیرد. در این جداول شدت روشنایی مورد نیاز در هر فضا براساس نوع فعالیتی که قرار است در آن محیط صورت بگیرد و میزان دقت مورد نیاز، شدت روشنایی مشخص می‌گردد.

بنابراین به زبان ساده‌تر شار نوری میزان نوری است که از لامپ خارج می‌شود و شدت روشنایی آن میزان نور است که پس از منتشر شدن توسط لامپ و بازتابهای مختلف در نهایت به سطح می‌رسد.

شدت روشنایی، معمولاً در صفحات افقی و عمودی تعریف می‌شود. برای اندازه‌گیری شدت روشنایی از ابزاری به نام لوکس متر استفاده می‌شود.